
Wszechnica FWW - Nauka
„Wszechnica FWW - Nauka” to baza wykładów zrealizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi. Wśród naszych partnerów znajdują się m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Muzeum Ziemi PAN, Kampus Ochota UW, Instytut Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN oraz kawiarnie naukowe. Wszechnica.org.pl nagrywa też własne rozmowy z ludźmi nauki. Projekt realizowany jest przez Fundację Wspomagania Wsi. Do korzystania z naszego serwisu zapraszamy wszystkich, którzy cenią sobie rzetelną wiedzę oraz ciekawe dyskusje. Zapraszamy też na nasz drugi kanał "Wszechnica FWW - Historia".
Najnowsze odcinki
1061. Jaki znak Twój? Orzeł Biały / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [18 listopada 2026 r.] Jaki ptak właściwie znajduje się w godle Polski?Odpowiedź wydaje się oczywista: Orzeł Biały. Problem w tym, że kiedy spojrzymy na polskie godło oczami przyrodnika, sprawa szybko zaczyna się komplikować.W wykładzie z cyklu "Spotkania z przyrodą" Bartosz Popczyński zestawia ze sobą dwa zupełnie różne porządki: heraldykę i ornitologię. "Orzeł Biały" jest bowiem przede wszystkim pojęciem heraldycznym, a wizerune…
1060. Działalność rolnicza źródło konfliktów? Od percepcji uciążliwości do napięć wokół użytkowania ziemi
Seminarium IRWiR PAN z udziałem dr hab. Dominiki Milczarek-Andrzejewskiej, dr hab. Agaty Malak-Rawlikowskiej i dr hab. Adama Czarneckiego [9 listopada 2026 r.]Czy rolnictwo może stać się źródłem konfliktu na wsi? Co sprawia, że zapach, hałas, ruch maszyn czy intensywna produkcja zaczynają być odbierane jako uciążliwość? I czy sami rolnicy dostrzegają, że ich działalność może przeszkadzać innym mieszkańcom? Podczas seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN dr hab. Dominika Milczarek-Andrze…
1059. Żałoba i pożegnania / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [4 listopada 2026 r.]Czy zwierzęta przeżywają żałobę? Czy rozumieją, że bliski osobnik umarł? Dlaczego orka przez 17 dni transportowała ciało swojego młodego, słonie wracają do szczątków zmarłych członków stada, a wrony zbierają się wokół martwego osobnika?I czy w świecie zwierząt istnieje coś, co możemy nazwać pogrzebem?W wykładzie „Żałoba i pożegnania” Bartosz Popczyński przygląda się temu, jak zwie…
1058. Astrocyty i plastyczność mózgu / prof. Małgorzata Kossut
Wykład prof. Małgorzaty Kossut w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2026 r.]Astrocyty odkryto już pod koniec XIX wieku. Nazwano je tak, ponieważ oglądane pod mikroskopem przypominały gwiazdy. Dziś wiemy, że ich prawdziwa budowa jest znacznie bardziej skomplikowana - pojedyncza komórka przypomina raczej niezwykle gęsty, rozgałęziony krzew.Każdy astrocyt zajmuje w mózgu własną domenę. Przecinają ją setki dendrytów i ogromna liczba aksonów, a jeden ludzki astrocyt może mieć kontakt naw…
1057. Jak żyć bez światła? / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [28 października 2026 r.] Co robić, kiedy wzrok przestaje być najważniejszym zmysłem? Jak polować, orientować się w przestrzeni i wychowywać młode w niemal całkowitej ciemności?Bartosz Popczyński zabiera nas do świata zwierząt, które znaczną część życia spędzają pod ziemią albo rozpoczynają aktywność dopiero po zachodzie słońca. Okazuje się, że ciemność nie musi być ograniczeniem - jeśli ewolucja wyposażyła nas w odpowiednie zmysł…
1056. Czy Starlink wystarczy? - Sławomir Kosieliński, Jarosław Nowicki
Rozmowa Sławomira Kosielińskiego z Jarosławem Nowickim, prezesem ACO Solution [28 października 2026 r.]Co się stanie, jeśli podczas powodzi, blackoutu albo innego kryzysu przestaną działać sieci komórkowe? Czy wystarczy wtedy mieć Starlinka? A może uzależnienie łączności awaryjnej od jednego operatora samo w sobie jest ryzykiem?O tym, jak budować odporną i niezależną łączność kryzysową, rozmawiają Sławomir Kosieliński i Jarosław Nowicki, prezes ACO Solution.Punktem wyjścia jest Starlink - system…
1055. Co wnieśli do nauki tegoroczni nobliści z chemii, fizyki i fizjologii i medycyny? -Kawiarnia Naukowa
Spotkanie o Nagrodach Nobla 2026 r. zorganizowane w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki z udziałem prof. Jacka Młynarskiego, dr hab. Anny Malik, prof. UW i dr Magdaleny Posiadały-Zezuli [26 października 2026 r.]Co łączy „lustrzane” cząsteczki, neurony włączane za pomocą światła i kilometr sześcienny lodu na Antarktydzie? Wszystkie te historie prowadzą do odkryć nagrodzonych w 2026 roku Nagrodami Nobla.Podczas spotkania Kawiarni Naukowej troje badaczy wyjaśnia, co właściwie odkryli tegoroczn…
1054. Biednie, ale dużo / dr hab. Mariusz Skałba, prof. ucz.
Wykład dr hab. Mariusza Skałby w ramach XXX Festiwalu Nauki w Warszawie [26 września 2026 r.]Czy w matematyce zawsze warto zajmować się najbardziej prestiżowymi problemami? A może czasem lepiej wybrać obiekt trochę mniej „szlachetny”, ale za to taki, o którym da się powiedzieć znacznie więcej?Dr hab. Mariusz Skałba opowiada o szczególnej strategii badawczej, którą żartobliwie nazywa „biednie, ale dużo”. Jej matematycznymi bohaterami są liczby będące sumami dwóch kwadratów liczb całkowitych, np. …
1053. Paradoksalne gry / prof. dr hab. Jerzy Tyszkiewicz
Wykład prof. dr hab. Jerzego Tyszkiewicza w ramach XXX Festiwalu Nauki w Warszawie [26 września 2026 r.]Czy najbardziej racjonalna strategia zawsze prowadzi do zwycięstwa? A może czasem opłaca się założyć, że inni gracze nie będą w pełni racjonalni? I co zrobić, gdy zwycięstwo zależy nie tylko od własnego wyboru, ale także od tego, jak dobrze przewidzimy sposób myślenia innych?Prof. Jerzy Tyszkiewicz zaprasza publiczność do świata teorii gier – matematycznego opisu sytuacji, w których wynik nasz…
1052. Homoseksualizm u zwierząt / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [14 października 2026 r.]Czy związki jednopłciowe są czymś wyjątkowym dla człowieka? Zdecydowanie nie. Zachowania homoseksualne obserwowano u setek gatunków zwierząt - od ptaków i ssaków po owady i pajęczaki. W kolejnym odcinku cyklu „Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński przygląda się temu, jak różnorodne mogą być relacje między osobnikami tej samej płci i jakie funkcje mogą pełnić. Punktem w…
1051. O trudnościach z mierzeniem / dr hab. Paweł Goldstein, prof. ucz.
Wykład dr hab. Pawła Goldsteina w ramach XXX Festiwalu Nauki w Warszawie [26 września 2026 r.]Jak zmierzyć długość krzywej? Czy pole powierzchni można zawsze dobrze przybliżyć prostszymi figurami? Czy istnieje obiekt o skończonym polu i nieskończonym obwodzie? I czy są zbiory, których długości po prostu nie da się sensownie określić?Dr hab. Paweł Goldstein pokazuje, że mierzenie długości, pól i powierzchni jest łatwe tylko do pewnego momentu. Gdy wychodzimy poza odcinki, wielokąty i proste bryły…
1050. Zdrady i rozwody / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [7 października 2026 r.]Czy zwierzęta zdradzają swoich partnerów? Czy się „rozwodzą”? A jeśli tak – dlaczego? Czy z podobnych powodów co ludzie, czy raczej dlatego, że zmiana partnera może zwiększyć szanse na sukces rozrodczy? W kolejnym odcinku cyklu „Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński przygląda się relacjom, które okazują się znacznie mniej trwałe, niż moglibyśmy przypuszczać. Wykład doty…
1049. Gospodarka oparta na wiedzy na obszarach peryferyjnych w Polsce / dr Patrycjusz Zarębski
Seminarium Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN z udziałem dr Patrycjusza Zarębskiego [5 października 2026 r.]Seminarium będzie poświęcone problematyce gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjności obszarów peryferyjnych w Polsce. Punktem wyjścia do dyskusji będzie monografia Patrycjusza Zarębskiego pt. "Gospodarka oparta na wiedzy na obszarach peryferyjnych w Polsce", wydana w 2026 roku przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN oraz Wydawnictwo Naukowe Scholar. W centrum rozważań znajdzie się …
1048. „Zły” plastik? - Andrzej Plichta, Joanna Darska, Tomasz Malinowski, Wojciech Grochala
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr hab. inż. Andrzeja Plichty, mgr Joanny Darskiej, mgr. inż. Tomasza Malinowskiego i prof. dr hab. Wojciecha Grochali [26 września 2026 r.] Czy plastik naprawdę jest „zły”? A może problemem nie jest samo tworzywo, lecz sposób, w jaki je produkujemy, wykorzystujemy i wyrzucamy? W debacie XXX Festiwalu Nauki w Warszawie naukowcy, przedstawiciel przemysłu i administracji publicznej przyglądają się tworzywom sztucznym z kilku perspektyw jednocześnie…
1047. O kryptowalutach - Grzegorz Sobiecki, Marcelina Szwed-Ziemichód, Jacek Wytrębowicz, Jarosław Arabas
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr Grzegorza Sobieckiego, mec. Marceliny Szwed-Ziemichód, dr inż. Jacka Wytrębowicza i prof. dr hab. inż. Jarosława Arabasa [25 września 2026 r.]Czym właściwie są kryptowaluty? Skąd bierze się ich wartość? Dlaczego można przesyłać cyfrowe aktywa bez pośrednictwa banku? I czy prawo nadąża za technologią blockchain?W debacie głównej XXX Festiwalu Nauki w Warszawie eksperci przyglądają się kryptowalutom z trzech różnych perspektyw: technicznej, ekon…
1046. Miłość wyssana z mlekiem matki / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [16 września 2026 r.] Czy ssaki kochają podobnie do ludzi? Czy tworzą trwałe pary, bywają zazdrosne, okazują czułość i przywiązanie? A może w świecie zwierząt „miłość” wygląda zupełnie inaczej?W kolejnym wykładzie z cyklu „Spotkania z przyrodą” Bartosz Popczyński przygląda się relacjom między samcami i samicami u ssaków.Punktem wyjścia są borsuki – zwierzęta rodzinne, silnie związane ze swoimi norami i grupą. Popczyński opowiada o…
1045. 2+2=1 czyli matematyka w szyfrowaniu - Mikołaj Znamierowski
Wykład Mikołaja Znamierowskiego nagrany przy okazji Dnia Odkrywców Kampusu Ochota 2026 [21 marca 2026 r.]Jak przesłać wiadomość tak, żeby właściwa osoba mogła ją bez problemu odczytać, ale dla każdego podsłuchującego pozostała niezrozumiała? Dlaczego współczesne szyfrowanie opiera się na problemach matematycznych, które celowo mają być trudne? I co z tym wszystkim wspólnego mają liczby pierwsze?Mikołaj Znamierowski wprowadza w świat kryptografii – od prostych szyfrów podstawieniowych po mechaniz…
1044. Symbole parków narodowych cz.5 / Bartosz Popczyński
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [1 września 2026 r.] Czy symbole parków narodowych zawsze pokazują zwierzęta, które rzeczywiście możemy w nich spotkać? Dlaczego jeden z najmłodszych polskich parków najlepiej poznawać z kajaka? I gdzie mogłyby powstać kolejne parki narodowe - nad Odrą, nad Wisłą, na Jurze, w Puszczy Bukowej, a może nawet... pod ziemią?W piątej i ostatniej części wakacyjnego cyklu o symbolach polskich parków narodowych Bartosz Popczyński kończy pr…
1043. Matematyka w grach karcianych - Dominik Gąska
Wykład Dominika Gąski nagrany przy okazji Dnia Odkrywców Kampusu Ochota 2026 [21 marca 2026 r.]Czy prosta gra karciana może prowadzić do pytań, nad którymi pracują najwybitniejsi matematycy? Okazuje się, że tak. Dominik Gąska na przykładzie gry Set pokazuje, jak z pozornie prostych zasad można przejść do geometrii skończonej, kombinatoryki i problemów, które w wyższych wymiarach pozostają nierozwiązane.Na początku poznajemy zasady klasycznego Seta. Każda z 81 kart ma cztery cechy – kolor, kształ…
1042. Superdrapieżniki lądowe i morskie z końca ery dinozaurów - dr Daniel Tyborowski
Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Tyranozaur, mozazaur, abelizaur – pod koniec ery dinozaurów zarówno na lądach, jak i w morzach żyły drapieżniki osiągające rozmiary, przy których największe współczesne drapieżniki wydają się niemal niewielkie. Skąd wzięły się te olbrzymy i jakie przystosowania pozwalały im znajdować się na samym szczycie łańcucha pokarmowego?Dr Daniel Tyborowski zabiera nas do późnej k…





