
Radio Naukowe
Nowy odcinek co czwartek, godz. 6:30 || Wirtuale 2025, Podcast Roku 2024 i 2023, Medal Polskiego Towarzystwa Fizycznego 2024, Popularyzator Nauki 2023, Pop Science 2023 || RN to mądre rozmowy o naszym świecie i nas samych. O próbach zrozumienia rzeczywistości na najgłębszym poziomie. Rozmawiam z naukowcami i naukowczyniami, którzy - fenomenalnie! - opowiadają o swoich badaniach i dziedzinach wiedzy. Dyskutujemy nie tylko o tym CO wiemy, ale też SKĄD to wiemy. Zobacz nasze Wydawnictwo RN: https://radionaukowe.pl/wydawnictwo/ 👉 Zostań Patronem: https://patronite.pl/radionaukowe 👉 Wesprzyj jednorazowo: https://suppi.pl/radionaukowe 👉 Więcej: https://radionaukowe.pl/ 👉 Sprawdź nasze WYDAWNICTWO RN https://radionaukowe.pl//wydawnictwo, audiobooki dla naszej publiczności taniej, skorzystaj z kodu: sluchamRN
Najnowsze odcinki
#327 Dlaczego trudno jest się ruszyć z kanapy? O psychologii zdrowia | prof. Aleksandra Łuszczyńska
Wyobraźmy sobie, że polskie państwo zakazuje reklam, dajmy na to, chipsów i słodkich napojów gazowanych i pozwala je wystawiać tylko na jednej, nisko położonej półce w głębi supermarketu. Część z nas zareaguje na taki pomysł irytacją: dlaczego ktoś nas, dorosłych ludzi, upupia i wychowuje? Mamy prawo podejmować własne decyzje! – Teraz też jesteśmy bardzo upupieni, tylko przez producentów czego innego i reklamodawców czego innego – ocenia prof. Aleksandra Łuszczyńska, kierowniczka Centrum Badań S…
#326 Łączność 6G: potrzebna i potencjalnie niebezpieczna | prof. Hanna Bogucka
Planowo za kilka lat będziemy powszechnie wykorzystywać sztuczną inteligencję do decydowania, w którym miejscu przepustowość internetu powinna być większa, a w którym mniejsza. To jeden z elementów standardu 6G, którego wdrożenie planuje się na rok 2030. – To jest kolejna zmiana jakościowa. Bardzo ważne będzie zastosowanie sztucznej inteligencji, ale nie jako aplikacji, tylko jako sieci natywnej, AI native, czyli sztuczna inteligencja będzie dokonywała zarówno optymalizacji sieci, jak i predykcj…
#325 Jak działa nasz zegar biologiczny? | prof. Piotr Bębas
Uwaga! Tylko do 8 listopada najlepsza oferta na nasze nowości 📚👉 https://wydawnictworn.pl/ Na stronie udostępniamy fragmenty książek, zajrzyjcie! *** Jeśli wydaje wam się, że lepiej się wam myśli o 18:00 niż o 15:00, że o 8:00 wasz mózg jeszcze się nie obudził, a trening jest bardziej efektywny po południu niż bladym świtem, to prawdopodobnie się wam nie wydaje. Ludzie działają w cyklu dobowym i większość z nas ma dwa momenty najlepszej wydajności intelektualnej: godzinę, dwie przed południem …
#324 Czy pierwsi chrześcijanie bali się piekła? | prof. Robert Wiśniewski
W systemie prawnym kultury rzymskiej, na której tle kształtowało się chrześcijaństwo, pojęcie cudzołóstwa odnosiło się do naruszania praw mężczyzny. Cudzołożnikiem był ktoś, kto spał z żoną innego, cudzołożnicą była żona, która zdradzała męża. Religia chrześcijańska przyniosła tu nową optykę. – Nowością jest to, że mówimy: jeżeli ty masz żonę, to nie wolno ci szukać zaspokojenia seksualnego poza małżeństwem. Bo jesteś zobowiązany nie tylko do respektowania praw innego mężczyzny, jesteś zobowiąza…
#323 Czym się wyróżnia polska przyroda? | dr Piotr Bernatowicz
Skala sprytu ewolucyjnego, jaki występuje w przyrodzie, jest doprawdy zadziwiająca. Nie trzeba się rozglądać daleko. Weźmy na przykład różankę, niedużą rybkę z rodziny karpiowatych, która żyje w polskich rzekach. Ten gatunek ma niesłychanie wyspecjalizowany i sprytny sposób na ochronę potomstwa. Na wiosnę samczyk różanki wybiera sobie małża, na przykład skójkę. – To jest jeden z najładniejszych gatunków ryb u nas występujących w Polsce. Odstrasza inne samce i zaczyna tego małża oswajać – opowiad…
#322 Co kosmos robi z człowiekiem? Kulisy lotów załogowych | dr Anna Fogtman
– Spacer kosmiczny ma ze spacerem tyle wspólnego, ile operacja kardiologiczna z majsterkowaniem – mówi w Radiu Naukowym dr Anna Fogtman, biolożka i specjalistka medycyny kosmicznej w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), autorka książki „Ponad błękit. O lotach kosmicznych i ludziach, bez których by ich nie było” wydanej przez nasze wydawnictwo RN. 📖 Zajrzyj do książki: https://radionaukowe.pl/blekit Tzw. spacery kosmiczne to ekstremum, ale prawda jest taka, że cała astronautyka jest gigantyczn…
Poznaj tegoroczne premiery naszego wydawnictwa
👉 https://wydawnictwoRN.pl 🎉 ODSŁANIAMY KARTY! Oto nasze NOWOŚCI książkowe w sezonie 2026! 🚀 „Ponad błękit. O lotach kosmicznych i ludziach, bez których by ich nie było” dr Anny Fogtman 👉 https://radionaukowe.pl/blekit Dla ludzkiego ciała opuszczenie planety jest szokiem. Aby człowiek mógł przetrwać lot, wykonać swoje zadania i bezpiecznie wrócić, potrzebny jest wysiłek tysięcy osób przygotowujących, zabezpieczających i obsługujących misję. O tym jest ta książka. O astronautkach i astronauta…
#321 Ewolucja latania, czyli ptasie dinozaury, pterozaury i inni lotnicy | dr Gerard Gierliński
🪶 Pióra są starsze od latania i wcale nie powstały jako dostosowanie do tej pięknej zdolności. – Badacze piór twierdzą, że (…) jest ono tak skomplikowanym dziełem natury, że nie mogło pojawić się wielokrotnie u różnych grup zwierząt – opowiada dr Gerard Gierliński, paleontolog z Juraparku Bałtów. Konkretniej mówiąc, pióra powstały u wspólnego przodka i pterozaurów, i dinozaurów, jako narzędzie do termoregulacji i popisywania się przed partnerkami. Jak wiec doszło do tego, że dziś służą do latan…
#320 Bartnictwo - dawna sztuka zdobywania miodu | prof. Aneta Pieniądz
Bartnik w dawnej Polsce pozornie nie miał trudnej pracy (choć bywała bolesna). Mógł dziać barcie, czyli wyrąbywać je w drzewach, ale niekoniecznie – korzystano też z naturalnych dziupli. Pszczoły same się w nich osiedlały. Nie dokarmiał pszczół, bo nie było czym. Doglądać na bieżąco też nie doglądał. – W zasadzie to bywał w niej dwa razy do roku: na wiosnę i gdzieś tam już w momencie, kiedy miód się podbiera – opowiada prof. Aneta Pieniądz z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Ale sytu…
#319 Idzie nowa era w astronomii | prof. Maciej Bilicki
Wyobraźcie sobie kamerę o rozdzielczości 3,2 gigapiksela (największą jaką do tej pory zamontowano na teleskopie), która przez 10 lat każdej nocy wielokrotnie rejestruje ten sam obszar nieba. Właśnie takie monumentalne zadanie stawia przed sobą projekt LSST (Legacy Survey of Space and Time) w Obserwatorium im. Very Rubin w chilijskich Andach. – Nie mieliśmy jeszcze takiego przeglądu: tak dużym teleskopem, tak długo trwającego, z tak dużą kamerą. Na pewno będzie bardzo dużo odkryć, bardzo wiele ni…
LAMU'26 #12 Z czego jest zbudowany mózg? Skąd się bierze ciepło w ciele człowieka?
Witajcie, Młode Umysły! Lato się kończy, kończy się LAMU! Zapraszamy na ostatni odcinek w tym roku. Przyjrzymy się naszym ciałom - z zewnątrz i od wewnątrz. To będzie fascynująca wycieczka! Dziękujemy wszystkim, którzy pomogli nam tworzyć tegoroczne LAMU i dorzucili się do zbiórki: 👉 https://patronite.pl/z/LAMU 👁️ Po co soczewka oka człowieka odwraca obraz? Kuba, 7l dr Jan Grzeszkowiak, klinika Optegra 🌀 Dlaczego jak się kręcę, to mi się potem zakręci w głowie? Alek, 4l 🔔 Dlaczego cisza dzwo…
#318 "Lalka" Bolesława Prusa a historia | prof. Błażej Brzostek
„Lalka” Bolesława Prusa to portret epoki, ale przede wszystkim sprytna gra z cenzurą. Choć publikowana była pod koniec lat 80. XIX wieku, jej akcja dzieje się dekadę wcześniej. Tych dziesięć lat to dla Warszawy ogromna różnica. Ludność miasta zwiększyła się w tym czasie o połowę, zaostrzyły represje ze strony rosyjskich władz. – Warszawa na oczach jednego pokolenia ludzi zamienia się w nabite ludźmi, bardzo gęste, ogromne, nieznane miasto – opowiada prof. Błażej Brzostek z Wydziału Historii Uniw…
LAMU'26 #11 Co się stanie jak zjem kawałek księżyca? Ile jest układów planetarnych w kosmosie?
🌙 Witajcie, Młode Umysły! Zapraszamy Was w podróż na księżyc i jeszcze dalej! Sprawdzimy jaka jest temperatura na powierzchni srebrnego globu, odnajdziemy zostawioną tam kanapkę, a nawet spróbujemy księżycowych skał. Potem poszukamy innych układów planetarnych i ich mieszkańców. Zapnijcie pasy! Ruszamy 🚀 🍽️ Co się stanie z moim organizmem, jeśli zjem kawałek Księżyca? Irenka, 10l. 🌡️ Jaka temperatura jest na Księżycu? Karol, 4l. 🥪 Co by się stało, jakby kanapka z szynką była na Księżycu prz…
Przełom czy kradzież? OpenAI i problem milenijny | KOMENTARZ | dr Bartosz Naskręcki
Firma OpenAI ogłosiła, że jej model sztucznej inteligencji rozwiązał problem Naviera-Stokesa – jeden z siedmiu matematycznych problemów milenijnych. Problem w tym, że istnieją podejrzenia, że model, który tego dokonał korzystał z notatek i prac naukowców badających ten sam problem w modelu Codex (należącym do OpenAI) i de facto sprzątnął im sukces sprzed nosa. W odcinku wyjaśnienie znaczenia rozwiązania problemu Naviera-Stokesa, pytania o konsekwencje całego zamieszania w świecie nauki. – Do tej…
#317 Czy możemy ufać sztucznej inteligencji? | prof. Przemysław Biecek
Dlaczego modele językowe zmyślają zamiast „przyznać”, że nie dotarły do jakiejś informacji? – Celem takiego „czata” jest uzyskanie jak największej oceny od użytkownika. Użytkownik lubi porozmawiać sobie, lubi mieć wrażenie, że jest zaopiekowany, więc gdyby usłyszał odpowiedź „nie wiem”, to pewnie nie byłby zadowolony. Sposób treningu powoduje, że jest presja, by te modele zawsze wiedziały, zawsze coś mówiły – wyjaśnia prof. Przemysław Biecek, dyrektor Centrum Wiarygodnej Sztucznej Inteligencji n…
LAMU'26 #10 Dlaczego muszą człowieki jeść obiad? Jak widzą niemowlęta?
Witajcie Młode Umysły! Jak tam u Was? Ciekawość nie gaśnie, mam nadzieję? 🔍✨ W tym odcinku to Wy, dzieci, jesteście głównymi bohaterami! 👧🧒 Pomóżcie tworzyć LAMU: https://patronite.pl/z/LAMU 🌱 Jak człowiek rośnie? Jaśmina, 6 l. 👀 Dlaczego mamy różny kolor oczu? Maja, 7 l. 👶 Jak widzą niemowlęta? Ania, 8 l. 🤔 Czemu dzieci jak się rodzą, nic nie umieją? Irena, 6 l. 🗣️ Dlaczego dzieci od razu nie zaczynają mówić? Tosia, 8 l. 💬 Czy dzidziusie potrafią porozumiewać się ze sobą? Jaś, 9 l. dr …
#316 Czy powstanie Wielki Zderzacz Bakterii? | dr Jonasz Słomka
Pewnie każdemu z was zdarzyło się kiedyś wpaść w drugą osobę, zwykle jednak nic z tego nie wynika (chyba, że w komediach romantycznych). Bakterie bezustannie zderzają się ze sobą nawzajem i potrafią wykorzystać takie zderzenie, by przekazać sobie jakiś cenne dla przetrwania geny. Często jest nim na przykład oporność na konkretny typ antybiotyku. – Bakterie potrafią, trochę tak jak w filmie „Matrix”, wgrać sobie skille, wgrać sobie umiejętności jedna drugiej – opowiada obrazowo dr Jonasz Słomka z…
LAMU'26 #09 Czy w Polsce był wulkan? Ile jest wody w Wiśle?
Chodź to już wrzesień, to lato astronomiczne trwa i LAMU Was nie opuszcza, Drogie Młode Umysły! W tym odcinku: ziemia i woda. Zapraszamy! Jeśli LAMU jest dla Was ważne, zajrzyjcie na zrzutkę na tegoroczną edycję: https://patronite.pl/z/LAMU Sekcja: Ziemia i wulkany 🔥 Dlaczego lawa jest gorąca? Zosia, 6 l 🌋 Czy kiedyś w Polsce będzie jakiś wulkan i czy był w Polsce jakiś wulkan? Miesiu, 4 l 🌍 Co by się stało, kiedy zniknęłyby płyty tektoniczne? Kuba, 7 l 🌎 Dlaczego Ziemia ma warstwy? Tadzio, …
#315 Wszechświat w wymiarze gamma. Odkrycia na horyzoncie | prof. Tomasz Bulik
Wyobraźmy sobie dwa fotony. Jeden leci do nas na Ziemię ze Słońca, a drugi z błysku gamma jakiegoś pulsara. To foton i to foton, a jednak ten drugi ma oszałamiającą energię: bilion razy większą! Astronomia wysokich energii, czyli obserwowanie zjawisk takich jak promieniowanie gamma, to atrakcyjna i szybko się rozwijająca gałąź astronomii, która może przynieść ludzkości niesamowite odkrycia. W Radiu Naukowym opowiada o niej prof. Tomasz Bulik, dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu W…
LAMU'26 #08 Jakie jest najwyższe drzewo? Dlaczego banany są zgięte?
Drogie Młode Umysły, lato jeszcze trwa, więc LAMU jest na posterunku! Tym razem odcinek o roślinach! Zapraszamy! Uwaga! Jeśli LAMU jest dla Was ważne, zajrzyjcie na zrzutkę na tegoroczną edycję: https://patronite.pl/z/LAMU 🌿 Skąd wzięły się rośliny? Klara, 8l 🌸 Skąd się wziął pierwszy kwiatek? Bo żeby był jakiś kwiatek, musi już być jakiś kwiatek. Maria, 7l 🌼 Skąd się na Ziemi wzięły kwiaty? Laura, 4l 🎨 Czemu kwiatki mają różny kolor? Nela, 6l 🌈 Czemu kwiatki mają różne kolory? Tomek, 9l 🌺…




