
De Technoloog | BNR
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan wekelijks in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving.Technologie is overal. In onze broekzak, om ons heen en soms zelfs op ons hoofd. De Technoloog duikt iedere week in een nieuw aspect van deze eeuwig fascinerende wereld. De Technoloog schuwt geen enkel onderwerp. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. Hoe veranderen nieuwe regels de technologische wereld om ons heen? En zijn die regels wel effectief? Technologie is niet neutraal. Een groot deel van de gadgets, software en andere toepassingen die we in Europa gebruiken komt ofwel uit de Verenigde Staten ofwel uit China. En dat is een probleem, weet ook de Europese Unie. Lukt het ons continent om een voet tussen de deur te krijgen en bijvoorbeeld te werken aan eigen oplossingen voor de cloud, chips of andere technologie?En wat gaat technologie doen met onze manier van werken? Bij
Laatste afleveringen
De overheid onder één digitaal dak
Op zijn eerste dag op het ministerie vroeg Zsolt Szabó om een flip-over. Daarop tekende hij het ‘huis van Thorbecke’: één overheid, met gemeenten, provincies, waterschappen, ministeries en zbo’s als kamers in hetzelfde huis, waartussen data vrij stroomt. In elf maanden kreeg hij partijen aan tafel die al 25 jaar langs elkaar heen werkten. Inmiddels is hij senior advisor bij Accenture en vertelt hij hoe de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) tot stand kwam. Volgens Szabó moet de overheid a…
De gezichtscomputer die je zelf programmeert
Meta en Snap hebben de slimme bril weer op de kaart gezet. Paul Stefaan Mooij heeft een 'gezichtscomputer' gebouwd, maar dan geen gesloten gadget met een camera, maar een open platform voor op je hoofd. Net als de Raspberry Pi en de Arduino. Het idee ontstond al in 2013, toen hij de Google Glass voor het eerst zag. Na een lange slimmebrillenwinter ligt zijn eigen bril nu op de studiotafel van De Technoloog. Die bril is op zichzelf al bijzonder. Het montuur komt van een Indiase startup die chipsz…
Hoe bijen drones helpen navigeren
Een bij vliegt kilometers van haar korf naar een bloemenveld en vindt daarna feilloos de weg terug. Ze landt op een bloem die heen en weer zwiept in de wind en vertelt de andere bijen met een dansje waar de nectar te vinden is. Dat doet ze met een brein ter grootte van een speldenknop. Een zelfrijdende auto heeft voor navigeren laserscanners, gedetailleerde 3D-kaarten en een flinke computer nodig. Op een drone van twintig gram past dat allemaal niet. Hoe leer je een kleine drone dan de weg te vi…
De macht van de programmeurs
Uitvinden kunnen ze bij ASML als de beste. Maar wat als ze zichzelf opnieuw uit moeten vinden? In Ons ASML neemt tech- en beursjournalist Maxim van Mil je mee achter de schermen bij één van 's werelds belangrijkste bedrijven. Luister nu de eerste afleveringen in al je bekende podcastapps. Als je YouTube, Instagram of X opent, zie je de wereld door de ogen van iemand anders. Dat is bij een krant niet anders, maar een algoritme voelt neutraal. Toch kiest er iemand of je na tien kattenfilmpjes een …
Wat er van de 3D-printhype over is
Alles zou 3D-geprint worden: van speelgoed tot complete huizen en iedereen zou thuis een printer hebben staan. Die hype is allang voorbij. Intussen groeit de 3D-printmarkt stilletjes door met zo’n 20 procent per jaar, veel sneller dan de wereldeconomie. Alleen niet op de plekken waar we dat ooit verwachtten. Marleen Vogelaar was er vanaf het begin bij. In 2008 ging ze met Shapeways live met de allereerste upload- en printservice ter wereld: je uploadt je eigen 3D-ontwerp en krijgt het geprint th…
Deze chip moet netwerkcommunicatie veel efficiënter maken
Een speciaal ontwikkelde, fotonische chip om netwerkcommunicatie te verbeteren. De Twentse startup Sabratha gebruikt hiervoor lithiumniobaat dat elektriciteit heel efficiënt naar licht kan omzetten. Voor datacommunicatie over glasvezel essentieel. Ook de ruis kan eruit gefilterd worden, en dat is niet het enige waar lithiumniobaat in excelleert. Door het hoge efficiëntiegehalte is deze chip een stuk energiezuiniger. De chip verbruikt naar verwachting tien keer minder stroom dan de huidige netwer…
Waarom het darkweb terrein verliest aan Telegram
Je bestelt drugs en tien minuten later staat er iemand met een scooter voor de deur. In de tijd van onze 10-minuteneconomie wil de klant niet alleen boodschappen, maar óók illegale producten snel geleverd krijgen. Het is één van de redenen dat steeds meer illegale handel plaatsvindt op een platform zoals Telegram. Openbare groepen met een menukaart, betalen met een Tikkie en binnen een uur bij je thuis bezorgd. Het is makkelijker, maar veiliger is het niet. Op het darkweb zijn de marktplaatsen n…
Wat ondernemers kunnen leren van techmiljardair Ali Niknam
Voor de een is hij een visionair en een voorbeeld, voor de ander is hij een baas onder wie medewerkers publiek worden vernederd, en wiens bedrijf oud-medewerkers voor de rechter daagt. Over bunq-oprichter Ali Niknam heerst verdeeldheid. Wat voor eigenschappen en wat voor karakter heb je nodig om in Nederland succesvol techmiljardair te worden? NRC-onderzoeksjournalist Stijn Bronzwaer schreef samen met Joris Kooiman en Merijn Rengersen een boek over hem: 'De eenzame strijd van een techmiljardair'…
De menselijke kant van AI: discriminatie
Algoritmen hebben de neiging te discrimineren. Heel menselijk eigenlijk. Maar niet goed natuurlijk. Daarom is het best gek dat we discriminatie een enorm probleem vinden -lees artikel 1 van de Grondwet er even op na- behalve als een computer de dader is. Reden voor een gesprek met Sennay Ghebreab, hoogleraar AI aan de UvA en lid van de voormalige Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme. Over gezichtsherkenning, risicoprofielen, datagedreven profileringspraktijken, en alle andere plekken w…
De verbouwing van de grootste machine van de wereld
Zonne-energie wordt elk jaar belangrijker. Inmiddels komt 23 procent van alle opgewekte stroom in ons land van zonnepanelen. Hoogleraar zonne-energie Arno Smets (TU Delft) legt uit waarom kristallijn-siliciumtechnologie, perovskiet-tandemcellen en flexibele dunne film-panelen de komende jaren nog veel meer gaan opleveren. Ondertussen blijft de kostprijs dalen. Technisch kunnen we van alles. Maar de dagelijkse praktijk zit ons soms in de weg. Netcongestie, salderen en negatieve stroomprijzen make…
Hoe voorkom je brain fry? Het begint met bewustwording
Wat als rapporten, wetten en stukken in de krant niet genoeg zijn om de mensheid digitaal wakker te schudden? Bernold Nieuwesteeg ziet nog één laatste alternatief. Hij gaat het theater in, met de voorstelling Cassandra.exe. Cassandra, weet iedereen natuurlijk weer sinds The Odyssee in de bioscopen draait, was degene die de val van Troje voorzag, maar niemand geloofde haar. (Een straf van Apollo, wiens avances Cassandra afwees). Wie zijn de Cassandra's van de moderne tijd, is de vraag die Nieuwes…
Alleen God weet of encryptie echt veilig is
Cloudflare loopt voorop met de post-quantumcryptografie, hoorde je Christian Schaffner een paar maanden terug in De Technoloog zeggen. Quantumcomputers gaan ons veel brengen, maar ze introduceren wel een nieuw risico: vrijwel alle moderne encryptiemethoden zijn ermee te kraken. En encryptie zit werkelijk overal in. Van je bankpas, via je browser en klantenbestanden tot aan de elektronische sleutel van je auto of je kantoor. Reden genoeg dus om deze week Bas Westerbaan, de principal research engi…
On the fly gegenereerd: AI verandert hoe apps eruit zien
Wat gebeurt er met softwareontwikkeling als 80 tot 90 procent van de nieuwe code door AI wordt geproduceerd? Serial ondernemer en productbouwer Paul Veugen (Usabilla, Human, Detail, Desert Ant Labs) legt uit hoe hij met tools als Claude en gespecialiseerde kleine modellen in één jaar meer functionaliteit bouwt dan in de vijf jaar ervoor. De klassieke waterval en scrum maken plaats voor extreem snelle iteraties, waarin productkeuzes belangrijker zijn dan het daadwerkelijke programmeren. Veugen ve…
Van SEO naar GEO: Hoe chatbots het hele internet veranderen
Voor veel mensen is zoeken op Google een stuk minder leuk geworden: de eerste tien resultaten staan vol dichtgetimmerde SEO-teksten waar je weinig aan hebt, maar dat gaat veranderen. De opvolger van SEO heet GEO: Generative Engine Optimization. Niet meer vindbaar zijn in Google, maar in ChatGPT, Gemini en Claude. Want als een chatbot straks maar één antwoord geeft op de vraag "wat zijn de beste schoenen?", dan moet jouw merk dat antwoord zijn. Maar de vraag die daaronder ligt is fundamenteler: g…
Gaat de AI-zeepbel ooit knappen?
'Een bubbel is wat er gebeurt als we prijzen opstuwen tot ze enkel kunnen vallen', aldus Howard Marks van Oaktree, die beursexpert Jochem Visser citeert. Het gaat mis wanneer de ketting tussen vraag en aanbod wordt doorgesneden, omdat men er vanuit gaat dat de vraag oneindig doorgroeit. En zoals JP Morgan zei: niets is slechter voor je financiële gezondheid dan een buurman snel rijk zien worden. In Zuid-Korea, waar de KOSPI voor de helft uit Samsung en SK Hynix bestaat, lenen ambtenaren geld met…
Het leven nabouwen met kunstmatige cellen
Wat als je een cel niet aanpast, maar helemaal zelf opbouwt vanaf het begin? In laboratoria wordt gewerkt aan kunstmatige cellen, opgebouwd uit biologische bouwstenen en ontworpen voor één specifieke taak. We begrijpen het nog niet, en juist dat maakt de ambitie zo groot. Want er zit nog een verrassend gat in onze kennis. De biotechnologie past al jaren succesvol levende cellen aan, maar hoe zo'n cel precies werkt, hoe al die bouwstenen samen tot één resultaat komen, begrijpen we nog steeds niet…
Van speelbal naar serieuze speler: kan Europa het tij nog keren?
Europa dreigt de AI-race te verliezen en een speelbal te worden tussen de Verenigde Staten en China. Dat is de harde conclusie van Europe 2031, het scenariorapport waarmee de Arq Foundation een dystopisch beeld schetst van een continent dat klem komt te zitten. Het is nu al geen ver toekomstbeeld meer. Twee dagen nadat Europe 2031 verscheen, kwam de Verenigde Staten daadwerkelijk met een exportverbod op enkele AI-modellen, precies zoals in het scenario wordt voorspeld. De belangrijkste reden dat…
Waarom je camera nu praktisch blind is, en straks niet meer
Driemaal meer licht, betekent driemaal betere foto's. eyeo is erin geslaagd om beeldsensoren zodanig te verbeteren dat men nu al voor hun technologie in de rij staan. De spinoff van Imec haalde onlangs nog 40 miljoen euro op om hun beeldsensoren verder te ontwikkelen. Zijn de tijden van gebrekkige foto's in het donker straks echt voorbij? Vandaag de dag verliezen camera's zo'n 70 procent aan het binnenvallende licht. Door de kleurenfilters die de afgelopen 50 jaar in onze chips zitten, worden be…
Hoeveel AI kan de rechtspraak aan?
Hoeveel invloed kan AI hebben op de rechtspraak, zonder dat het haar menselijke kant verliest? Net als in veel andere sectoren wordt AI veelvuldig gebruikt, al is dat voorlopig vooral achter de schermen. Van het plannen van zittingen en het doorzoeken van jurisprudentie tot het samenvatten van dossiers: de technologie belooft efficiëntie, maar roept tegelijkertijd fundamentele vragen op over vertrouwen, transparantie en de kernprincipes van onze rechtsstaat. Wereldwijd experimenteren rechtbanken…
Kan de mens de wetenschap redden?
Wat als onze kennis, onze kennis niet meer is? AI belooft de wetenschap sneller, slimmer en beter te maken. AI is hier nu al niet meer weg te denken en helpt met het doorgronden van enorme datasets, tot het begrijpen van klimaatverandering. Maar wat als het gebruik van AI de wetenschap fundamenteel verandert? Is het dan nog wel wetenschap? Die lastige vragen stelt Ben Zevenbergen voor zijn onderzoek aan Stanford University. Want als de ontwikkeling van onze kennis straks niet meer binnen onze co…




